Wat is Bitcoin? De meest simpele uitleg voor beginners

Je hebt waarschijnlijk al van Bitcoin gehoord, maar begrijpen hoe het echt werkt is een ander verhaal. Je hoort erover in het nieuws, ziet de koers voorbij komen en kent misschien mensen die Bitcoin hebben gekocht. Toch blijft het voor veel mensen lastig om precies te begrijpen wat Bitcoin nu eigenlijk is.

Zodra je er iets over probeert op te zoeken, krijg je al snel termen als blockchain, mining, private keys en Proof-of-Work om je oren. Voor iemand die nog weinig van crypto weet, kan Bitcoin daardoor al snel ingewikkelder lijken dan het eigenlijk is.

Daarom beginnen we in dit artikel écht bij het begin. Je hoeft voor het lezen van dit artikel niets van crypto, beleggen of technologie te weten. We leggen het zo simpel uit dat je het daarna ook aan je oom, collega of schoonmoeder kan uitleggen. Stap voor stap bespreken we wat Bitcoin is, waarom het bestaat, hoe het werkt, waarom mensen het willen hebben en hoe je er zelf aan kunt komen.

Het doel van dit artikel is niet om van jou een Bitcoin-developer te maken, maar om ervoor te zorgen dat je eindelijk snapt wat Bitcoin is. We houden de techniek daarom bewust simpel en focussen op de basis. Wil je daarna dieper duiken in onderwerpen als mining, blockchain, wallets of Proof-of-Work? Dan kun je een kijkje nemen in onze uitgebreide crypto academie.

Korte samenvatting

• Bitcoin is digitaal geld dat je zonder bank rechtstreeks naar iemand anders kunt sturen.
• Het Bitcoin-netwerk bestaat uit computers die transacties controleren en vastleggen op de blockchain.
• Er kunnen nooit meer dan 21 miljoen Bitcoins bestaan, waardoor Bitcoin schaars is.
• Mensen gebruiken Bitcoin om waarde te versturen, maar veel mensen zien het tegenwoordig ook als investering of hedge tegen inflatie.
• Je kunt Bitcoin kopen, ontvangen of via mining verdienen en bewaren via een cryptoplatform of crypto wallet.

Wat is Bitcoin?

Bitcoin kun je eigenlijk zien als digitaal geld (of goud). Bitcoin wordt ook wel de eerste cryptocurrency (een cryptografische munteenheid) ooit genoemd, later in dit verhaal zullen wij uitleggen wat Bitcoin precies met cryptografie te maken heeft. Maar voor nu is het enkel belangrijk dat je begrijpt wat Bitcoin precies is.

Met bitcoin kun je zonder de tussenkomst van een bank rechtstreeks geld naar iemand anders versturen, zelfs als deze persoon aan de andere kant van de wereld op een onbewoond eiland zit. Zolang er internetverbinding is, is het mogelijk.

De afkorting (ook wel ticker genoemd) van Bitcoin is BTC. Je ziet die bijvoorbeeld terug bij de koers of wanneer je Bitcoin koopt of verstuurt. BTC is dus de afkorting van Bitcoin. Elke cryptocurrency heeft zijn eigen ticker (afkorting).

Maar hoe werkt betalen zonder bank dan precies? Het helpt om Bitcoin eerst even te vergelijken met normaal geld. Bij euro’s houdt de bank bij hoeveel geld je hebt en verwerkt de bank je betalingen. Stuur jij €20 naar iemand anders, dan zorgt de bank ervoor dat het bedrag van jouw rekening naar die van de ontvanger gaat. Bij digitaal betalen heb je dus meestal een bank of andere financiële partij nodig om de betaling voor je te verwerken.

De bank noemen we in zulke gevallen ook wel een derde of gecentraliseerde partij. Alle transacties gaan via deze partij, en in theorie heeft deze partij ook de macht om transacties van jou tegen te houden of terug te draaien. De bank houdt dan ook de administratie bij, en bepaalt wie toegang krijgt tot het systeem.

Waarom Bitcoin anders werkt dan een bank

Bitcoin werkt anders. In plaats van één bank of bedrijf controleren veel onafhankelijke computers verspreid over de wereld samen of transacties geldig zijn. Daardoor is er niet één centrale beheerder die de administratie alleen kan aanpassen. Er is dus geen centrale partij die de macht heeft om transacties te blokkeren, aan te passen of terug te draaien. Dit noemen we decentralisatie. Bitcoin is dus een decentraal netwerk, en de bank waarbij jij je geld hebt opgeslagen is een centrale partij.

Voorbeeld: Het verschil tussen centraal en decentraal is dat bij een centraal systeem de macht en controle bij één centrale partij liggen, terwijl bij een decentraal systeem de macht en beslissingen zijn verdeeld over meerdere deelnemers of computers binnen een netwerk.

Maar wat is een Blockchain dan precies?

Natuurlijk moeten de transacties ergens opgeslagen worden, dit doen we bij cryptocurrencies via een blockchain.

Een blockchain is een database waarin informatie kan worden opgeslagen. Je kunt het zien als kleine blokjes informatie die aan een lange ketting worden toegevoegd. Elk nieuw blokje dat wordt toegevoegd bevat informatie over het vorige en huidige blokje (zoals tijd en het adres etc.). Komen alle gegevens overeen? En is iedereen het hierover eens? Dan wordt het nieuwe blokje toegevoegd aan de al bestaande ketting. Dit noemen we dus een blockchain.

Je kunt de blockchain dus zien als een groot digitaal kasboek waarin Bitcoin-transacties worden vastgelegd. Sinds de start van Bitcoin kun je daarin terugzien dat Bitcoin van het ene adres naar het andere is verstuurd. Alle Bitcoin-transacties zijn openbaar en kunnen door iedereen worden bekeken.

Je ziet daarbij Bitcoin-adressen en bedragen, maar niet automatisch de namen van de mensen achter die adressen. Bitcoin is daarom niet volledig anoniem, maar pseudoniem: transacties zijn openbaar en adressen kunnen soms alsnog aan personen worden gekoppeld.

Wil je daar dieper ingaan op wat een blockchain precies is en hoe het werkt? Dan lees je daar meer over in ons artikel over blockchain.

Leuk feitje: Bitcoin bestaat alleen digitaal en is niet tastbaar. Het is dus geen munt die je in je fysieke portemonnee kunt bewaren. Daarvoor bestaan crypto wallets. Hoe zo'n wallet werkt en welke manieren er zijn om je Bitcoin te bewaren, leggen we verderop in dit artikel uitgebreider uit.

Wie heeft Bitcoin bedacht?

Dit blijft tot op de dag van vandaag een van de grootste raadsels van de laatste 15 jaar. Bitcoin werd bedacht door iemand die de naam Satoshi Nakamoto gebruikte. Dit is een pseudoniem en het is tot heden nog steeds onbekend wie dit is. Het kan één persoon zijn geweest, maar ook een groep ontwikkelaars.

Bitcoin is ontwikkeld als reactie op de financiële crisis in 2008 waarbij vele banken omgevallen zijn, en er grote economische gevolgen waren voor mensen die niet meer bij hun geld konden. Bitcoin is dus verzonnen om ervoor te zorgen dat zoiets nooit meer kan gebeuren. Jij beheert namelijk je eigen geld, en niemand anders kan hier aankomen.

In 2008 publiceerde Satoshi de Bitcoin-whitepaper. Hij deelde die op een online mailinglijst voor mensen die zich bezighielden met cryptografie en digitale privacy. Daarin legde hij zijn idee uit voor digitaal geld dat mensen rechtstreeks naar elkaar konden sturen, zonder dat één bank of bedrijf alles hoefde te beheren.

Satoshi zag namelijk meerdere problemen met bestaand geld. Als je digitaal geld naar iemand wilt sturen, heb je normaal gesproken een bank of andere centrale partij nodig om de betaling te verwerken en de administratie bij te houden. Hij wees er daarnaast op dat je erop moet vertrouwen dat centrale banken zorgvuldig omgaan met de hoeveelheid geld die in omloop is. Als er veel extra geld bijkomt, kan dat bijdragen aan inflatie, waardoor je met hetzelfde bedrag later minder kunt kopen.

Satoshi ontwierp Bitcoin daarom anders. Niet één partij beheert de transacties en ook de uitgifte van nieuwe Bitcoin ligt vooraf vast. Daarnaast kunnen er maximaal 21 miljoen Bitcoin bestaan. Dit is vastgelegd in de code van Bitcoin en zal dus ook niet veranderen.

Satoshi bleef daarna nog een tijdje betrokken bij de ontwikkeling van Bitcoin en communiceerde online met andere ontwikkelaars. Vervolgens verdween hij uit beeld en liet hij het project steeds meer over aan anderen. Nu, jaren later, weet nog steeds niemand wie Satoshi is, of dat deze persoon überhaupt nog in leven is. Sommige mensen geloven namelijk dat Satoshi overleden is. Bitcoin stopte daardoor niet. De software was openbaar beschikbaar en andere ontwikkelaars en gebruikers bleven het netwerk onderhouden en gebruiken.

Wie is de CEO van Bitcoin?

Een belangrijk kenmerk van Bitcoin is dat er geen CEO, hoofdkantoor of eigenaar is die nodig is om het netwerk draaiende te houden. Satoshi Nakamoto bedacht en lanceerde Bitcoin, maar Bitcoin is juist zo ontworpen dat het ook zonder hem kan blijven functioneren.

De software achter Bitcoin is open-source en wordt onderhouden door developers van over de hele wereld. Zij kunnen verbeteringen voorstellen en code schrijven, maar kunnen veranderingen niet zomaar aan het netwerk opleggen. Nieuwe regels of updates worden pas onderdeel van Bitcoin als voldoende deelnemers in het netwerk, zoals node-operators, miners en andere gebruikers, deze accepteren.

Bitcoin wordt dus niet bestuurd door één persoon of organisatie. Tientallen tot honderden developers hebben door de jaren heen aan de software bijgedragen en iedereen kan de code en voorgestelde wijzigingen openbaar bekijken.

Hoe werkt Bitcoin?

Satoshi bedacht Bitcoin dus als een netwerk zonder centrale bank of andere partij die alle betalingen beheert. Maar hoe kan zo'n systeem dan controleren of een betaling klopt?

Om Bitcoin te laten werken, moet het netwerk eigenlijk drie dingen kunnen doen:

1. controleren of iemand Bitcoin mag uitgeven;
2. voorkomen dat dezelfde Bitcoin twee keer wordt uitgegeven;
3. bijhouden welke transacties al hebben plaatsgevonden.

Dat gebeurt doordat duizenden computers over de hele wereld samenwerken en dezelfde regels volgen.

Stel dat jij Bitcoin naar een vriend wilt sturen. Vanuit je crypto wallet geef je aan hoeveel Bitcoin je wilt versturen en naar welk Bitcoin-adres het moet gaan. Je wallet maakt daar vervolgens een transactie van en stuurt die naar het Bitcoin-netwerk.

Computers in dat netwerk controleren of de transactie aan de regels voldoet en of je bijvoorbeeld niet dezelfde Bitcoin twee keer probeert uit te geven. Deze computers worden nodes genoemd.

Geldige transacties kunnen vervolgens worden opgenomen in een nieuw blok op de blockchain. Je kunt de blockchain zien als het digitale kasboek dat we eerder bespraken. Nieuwe transacties worden daarin niet één voor één toegevoegd, maar verzameld in blokken. Zo'n blok kun je zien als een nieuwe pagina in het kasboek met daarop de meest recente Bitcoin-transacties.

Om zo'n nieuw blok aan de blockchain toe te voegen, zijn er miners. Zij gebruiken gespecialiseerde computers om nieuwe blokken te maken en aan de bestaande blockchain toe te voegen. Zodra jouw transactie in een blok is opgenomen, wordt deze vastgelegd op de blockchain. Miners ontvangen voor hun werk een beloning. Die bestaat uit nieuwe Bitcoin en de transactiekosten van transacties die in het blok zijn opgenomen.

Wie Bitcoin verstuurt, betaalt meestal transactiekosten. Die kosten kunnen verschillen en zijn onder andere afhankelijk van hoe druk het Bitcoin-netwerk op dat moment is.

Vind je dit nog steeds wat technisch klinken? Dat is niet erg. Voor nu is het genoeg om te onthouden dat het Bitcoin-netwerk transacties controleert en ze vastlegt op de blockchain. Hoe nodes en miners dat technisch precies doen, hoef je als beginner nog niet te weten.

Waarom kiezen mensen voor Bitcoin?

Mensen kiezen om verschillende redenen voor Bitcoin. Oorspronkelijk werd Bitcoin vooral bedacht als digitaal betaalmiddel en als reactie op de financiële crisis in 2008. Satoshi Nakamoto beschreef het als een manier om rechtstreeks geld naar iemand anders te sturen, zonder dat daar een bank of andere financiële instelling tussen hoeft te zitten.

Bitcoin kan daar nog steeds voor worden gebruikt. Je kunt Bitcoin wereldwijd rechtstreeks naar iemand anders versturen. Toch gebruiken veel mensen Bitcoin tegenwoordig niet vooral om hun dagelijkse boodschappen mee te betalen. De koers kan namelijk sterk stijgen en dalen, waardoor het minder praktisch kan zijn als alledaags betaalmiddel.

Voor veel mensen is Bitcoin daarom vooral interessant als bezit of investering. Het wordt ook wel digitaal goud genoemd. Een belangrijke reden daarvoor is de schaarste. Er kunnen uiteindelijk maximaal 21 miljoen Bitcoin bestaan. Er kan dus niet zomaar onbeperkt nieuwe Bitcoin worden gemaakt.

Maar waarom heeft Bitcoin überhaupt waarde? Uiteindelijk wordt de prijs bepaald door vraag en aanbod. Zolang mensen Bitcoin willen bezitten en bereid zijn ervoor te betalen, heeft het een marktwaarde, net zoals bij goud of zilver. Als de vraag toeneemt, kan de prijs stijgen. Neemt de vraag af, dan kan de prijs ook dalen.

Door die schaarste wordt Bitcoin soms digitaal goud genoemd. Net als goud is Bitcoin beperkt beschikbaar en kennen mensen er waarde aan toe. Sommige mensen houden Bitcoin daarom voor langere tijd aan in de hoop dat het zijn waarde behoudt of stijgt.

Andere mensen vinden juist de onafhankelijkheid interessant. Bitcoin wordt niet beheerd door één bank, bedrijf of overheid en je kunt ervoor kiezen om zelf de toegang tot je Bitcoin te beheren. Het feit dat er geen overheid is die bij jouw geld kan, is voor veel mensen al genoeg reden om Bitcoin te gaan gebruiken.

Waarom iemand Bitcoin wil hebben, verschilt dus per persoon. De één ziet het als een manier om rechtstreeks waarde te versturen, de ander waardeert de schaarste en onafhankelijkheid, terwijl veel mensen Bitcoin tegenwoordig vooral als investering bezitten.

Dus in het kort:

1. Schaars aanbod: er kunnen maximaal 21 miljoen Bitcoin bestaan.
2. Investering: veel mensen kopen Bitcoin in de hoop dat het op lange termijn in waarde stijgt.
3. Digitaal goud: Bitcoin wordt soms gezien als een schaars bezit dat waarde kan behouden.
4. Onafhankelijkheid: Bitcoin wordt niet beheerd door één bank, bedrijf of overheid.
5. Wereldwijd versturen: Bitcoin kan rechtstreeks naar iemand anders worden gestuurd, zonder bank als tussenpartij.
6. Zelf beheren: gebruikers kunnen ervoor kiezen om zelf de toegang tot hun Bitcoin te beheren.

Hoe kom je aan Bitcoin?

Als je zelf Bitcoin wilt hebben, zijn er eigenlijk drie manieren om eraan te komen: je kunt Bitcoin kopen, van iemand ontvangen of verdienen via mining.

Voor de meeste beginners is kopen via een cryptoplatform de meest toegankelijke manier. Daarbij komen partijen zoals Finst dus in het spel. Wij zorgen ervoor dat de Bitcoins op jouw persoonlijke account terechtkomen zonder gezeur. Het is extreem makkelijk.

Manier 1: Bitcoin kopen

Bitcoin kun je kopen via een crypto exchange of broker. Je maakt daar een account aan, stort bijvoorbeeld euro’s en kiest hoeveel Bitcoin je wilt kopen.

Je hoeft daarvoor geen hele Bitcoin te kopen. Eén Bitcoin kan worden verdeeld in 100 miljoen kleinere stukjes. Het kleinste stukje heet een satoshi. Daardoor kun je bijvoorbeeld ook voor €10, €50 of €100 Bitcoin kopen. Je kunt het bedrag volledig zelf bepalen. Je kunt er zelfs voor kiezen elke dag, week of maand een klein stukje bitcoin te kopen (bijvoorbeeld 0.00033421 btc per keer).

Bij het kiezen van een cryptoplatform is het verstandig om onder andere te kijken naar de kosten, de betrouwbaarheid van de aanbieder en hoe je Bitcoin wordt bewaard.

Na je aankoop kun je je Bitcoin meestal op het platform laten staan of naar een eigen crypto wallet sturen. Hoe dat bewaren precies werkt, leggen we verderop in dit artikel uit.

Manier 2: Bitcoin ontvangen

Je kunt ook Bitcoin krijgen doordat iemand het rechtstreeks naar je stuurt.

Daarvoor heb je een Bitcoin-adres nodig uit je crypto wallet. Zo’n adres kun je een beetje vergelijken met een rekeningnummer: je geeft het aan de persoon die Bitcoin naar jou wil sturen.

Een Bitcoin-adres bestaat meestal uit een lange reeks letters en cijfers, maar kan ook als QR-code worden gedeeld. De verzender vult jouw adres in, kiest hoeveel Bitcoin er moet worden verstuurd en stuurt de transactie naar het netwerk.

Het is belangrijk om een Bitcoin-adres goed te controleren. Stuur je Bitcoin naar een verkeerd adres, dan kun je die transactie meestal niet zomaar terugdraaien.

Manier 3: Bitcoin minen

De derde manier is Bitcoin mining. Zoals we eerder zagen, helpen miners bij het toevoegen van nieuwe blokken aan de blockchain.

Het woord minen klinkt misschien alsof er ergens letterlijk Bitcoin uit de grond wordt gehaald, zoals goud uit een mijn. Dat is natuurlijk niet zo. Mining gebeurt volledig digitaal met computers.

Die computers zijn geprogrammeerd om razendsnel heel veel berekeningen uit te voeren. Je kunt het simpel zien als een soort wedstrijd: miners proberen als eerste een moeilijke digitale puzzel op te lossen. De miner die daarin slaagt, mag een nieuw blok met transacties aan de blockchain toevoegen.

Als beloning, ook wel block reward genoemd, krijgt die miner nieuwe Bitcoin en de transactiekosten uit dat blok. Op die manier komen ook nieuwe Bitcoin in omloop.

In de beginjaren van Bitcoin kon je nog minen met een gewone computer. Tegenwoordig zijn daar vooral krachtige, gespecialiseerde computers voor nodig die veel elektriciteit gebruiken.

Voor de meeste beginners is mining daarom geen praktische manier om aan Bitcoin te komen. Het belangrijkste om te onthouden is dat miners het netwerk helpen draaien en daarvoor beloond kunnen worden met nieuwe Bitcoin.

Hoeveel Bitcoin zijn er?

Er kunnen maximaal 21 miljoen Bitcoin bestaan. Meer dan dat kunnen er volgens de regels van Bitcoin nooit worden gemaakt.

Die Bitcoin komen niet allemaal tegelijk in omloop. Nieuwe Bitcoin worden stap voor stap uitgegeven als beloning aan miners wanneer zij een nieuw blok aan de blockchain toevoegen.

Toen Bitcoin in 2009 begon, bestond die beloning uit 50 BTC per blok. Gemiddeld wordt ongeveer iedere tien minuten een nieuw blok toegevoegd.

Na iedere 210.000 blokken, ongeveer eens per vier jaar, wordt die beloning gehalveerd. Dat noemen we de Bitcoin halving. De beloning ging daardoor bijvoorbeeld van 50 BTC naar 25 BTC, daarna naar 12,5 BTC en vervolgens steeds verder omlaag.

Door die halvings komen er steeds minder nieuwe Bitcoin bij. Uiteindelijk zal de beloning zo klein worden dat er geen nieuwe Bitcoin meer worden uitgegeven. Naar verwachting gebeurt dat rond het jaar 2140.

Die vaste limiet van 21 miljoen maakt Bitcoin schaars. Anders dan bij normaal geld kan er dus niet zomaar worden besloten om veel extra Bitcoin bij te maken.

Hoe bewaar je Bitcoin?

Bitcoin bewaar je niet helemaal op dezelfde manier als geld in een portemonnee. Omdat Bitcoin alleen digitaal bestaat, draait bewaren vooral om de vraag: wie beheert de toegang tot jouw Bitcoin?

Je hebt grofweg twee mogelijkheden.

De eerste is dat een cryptoplatform je Bitcoin voor je bewaart. Je logt dan in op je account en het platform regelt de technische beveiliging en toegang voor je. Dat is voor veel beginners het gemakkelijkste.

De tweede mogelijkheid is een eigen crypto wallet. Daarbij beheer je zelf de toegang tot je Bitcoin. Dat geeft je meer controle, maar ook meer verantwoordelijkheid. Raak jij de gegevens kwijt, dan is er niemand die je hiermee kunt helpen.

Een belangrijke term hierbij is de private key. Dat is een geheime digitale sleutel waarmee je Bitcoin kunt versturen. Wie toegang heeft tot die sleutel, kan in principe ook bij je Bitcoin.

Veel wallets werken daarnaast met een zogenaamde “seed phrase”, een reeks woorden waarmee je je wallet kunt herstellen als je bijvoorbeeld je telefoon of hardware wallet kwijtraakt. Wie die woorden heeft, kan meestal ook toegang krijgen tot je Bitcoin. Je kunt dit zien als een soort inloggegevens van jouw persoonlijke digitale portemonnee.

Daarom moet je een private key of seed phrase nooit met iemand delen en veilig bewaren.

Wat zijn de belangrijkste risico’s van Bitcoin?

Bitcoin kan interessant zijn, maar er zitten ook risico’s aan. Voor beginners zijn vooral deze punten belangrijk:

• De prijs kan sterk stijgen en dalen. De koers van Bitcoin kan in korte tijd flink bewegen. Dit kenmerk heet volatiliteit. Daardoor kun je een deel van je inleg of zelfs je volledige inleg verliezen.
• Bitcoin-transacties zijn niet terug te draaien. Stuur je Bitcoin naar het verkeerde adres, dan is er geen bank die de betaling voor je kan annuleren.
• Zelf bewaren geeft veel verantwoordelijkheid. Bewaar je Bitcoin in een eigen wallet, dan ben je zelf verantwoordelijk voor de toegang. Raak je je private key of seed phrase kwijt zonder back-up, dan kun je mogelijk niet meer bij je Bitcoin.
• Bewaren bij een cryptoplatform heeft ook risico’s. Laat je Bitcoin op een platform staan, dan ben je afhankelijk van de beveiliging en werking van dat bedrijf.

Het belangrijkste is dus dat je niet alleen begrijpt hoe Bitcoin werkt, maar ook wie de toegang tot je Bitcoin beheert en welke risico’s daarbij horen.

Conclusie

We hopen dat je met deze uitleg een beetje beter begrijpt wat bitcoin precies is, hoe het werkt en waarom het is ontstaan.

Bitcoin klinkt ingewikkeld omdat er veel technische termen omheen hangen. De basis is gelukkig een stuk eenvoudiger: Bitcoin is digitaal geld dat via een wereldwijd netwerk wordt bijgehouden. Er is geen bank of bedrijf dat alle transacties beheert. In plaats daarvan controleren computers in het netwerk samen of betalingen volgens de regels verlopen.

Je kunt Bitcoin kopen, ontvangen of via mining verdienen. Daarna kun je het laten bewaren door een cryptoplatform of zelf beheren met een wallet.

Waarom mensen Bitcoin interessant vinden, verschilt. Sommigen zien het als belegging, anderen als digitaal schaars bezit of als een manier om wereldwijd waarde te versturen.

Je hoeft niet meteen te begrijpen hoe mining, cryptografie en de blockchain technisch tot in detail werken. Als je begrijpt wat Bitcoin doet, hoe je eraan komt en welke risico's erbij horen, heb je de belangrijkste basis al te pakken.

Wil je daarna meer weten over Bitcoin of andere onderwerpen binnen crypto? In de Finst Academie vind je artikelen over onder andere blockchain, wallets, mining, staking en nog veel meer onderwerpen. Zo kun je je stap voor stap verder verdiepen in wat jij interessant vindt.